Yaşı ben civarı olanlar (rakam vermeye niyetim yok:) ) Kökler dizisini, Kunta Kinte’yi falan hatırlarlar. Afrika’dan koparılan ve köle olarak çalıştırılmak üzere Amerika’ya getirilen  siyahların hikayesi, milleti zamanında çok etkilemiştir. Benzer hikayeler  Türkiye’de de var.  

Mustafa Olpak‘ın Kenya’dan İstanbul’a, Köle kıyısı isimli kitabını daha yeni bitirdim. İç Anadolu’da doğup büyüyünce insan Afrikalı Türklerle pek karşılaşmıyor, ama Ege kıyılarında gözler onlara aşina.

Olpak’ın ailesi de Kenya’dan köle olarak çalıştırılmak üzere getirilen ve Osmanlı’da nesillerce çalıştırılanlardan. Punto yayınlarından çıkan kitap devamlı parçalanan aile hikayeleri ile dolu. Aile bireylerinin tamamı köle olarak   görüldüğü için, aman anne ve çocuklarını veya kardeşleri birbirlerinden ayırmayalım diye bir kaygı yok. Hepsi oraya buraya savrulmuş. Azad edilmeleri sonrasında Olpak’ın ailesi hep yoksullukla boğuşmuş.

Ayvalık’ta mermer ustalığı yapan Olpak’ın iddiasına göre, Cumhuriyetten beri hiçbir tarihçi, araştırmacı, veya üniversite, bu siyah insanların geçmişini, sosyolojik  yapısını araştırmamış. National Geographic ekibi gelip  Olpak’la görüşüp özel bir sayı hazırlamışlar. Olpak’ın fotoğrafını da oradan buldum.

Kitap da bana ilginç gelen bir konu da şöyle: 1800’lerin sonu ve hatta 1920’lere kadar aktif olan bir dernek  Afrika’dan getirilenler arasında bir iletişim ağı faaliyeti yürütüyormuş. Örgütün belli sayıda azatlı locası varmış ve her locanın başında azatlı bir Kolbaşı veya Godya denilen bir başkan  bulunurmuş. Bunlar sahipleriyle geçinemeyen kölelerin özgürlüğünü satın alırmış, yaşlı ve düşkünleri barındırırlarmış. Dini görevleri de varmış, yılın belli zamanları ayinler düzenlerlermiş. Bu örgüt sayesinde  herhalde, dağılan aileler bir şekilde bir araya gelebiliyorlarmış.

Bir de duyduğuma göre TRT, Olpak’ın kitabını temel alarak Ayvalık, İstanbul ve Girit’te  “Arap Kızı Camdan Bakıyor” isimli bir belgesel çekmiş. Bu belgeseli seyrettiğimi hayal meyal hatırlıyorum. Olpak’ın iddiasına göre Antalya’dan İstanbula kadar sahil şeridinde yaklaşık iki milyon kadar Afrikalı Türk vatandaşı yaşıyor. Radikal’de de geçen sene bir haber çıkmıştı. İsteyenler buradan okuyabilir.

İmza D.

Kendisi ile yapılan bir röportaj için tıklayın.